Yapay Tatlandırıcılar ve Vücuda Etkisi

Yapay tatlandırıcı nedir biliyor musun? Yapay tatlandırıcı ürünlerini daha önce duymuş muydun? Kilo vermek ya da sağlıklı bir yaşam için rafine şekeri kesmeye karar verdin. Fakat tatlı bir şeyler olmadan yapamam diyenlerden misin? Araştırmaların seni yapay tatlandırıcılara götürmüştür. Peki nedir bu yapay tatlandırıcılar? Hem kalorisiz hem tatlı, bir taşla iki kuş olabilir mi?

1879 yılında sakarin adlı tatlandırıcının kazara keşfedilmesiyle tatlandırıcılar ile tanıştık. Yine aynı yıl gıda sektöründe kullanılmasıyla birlikte yapay tatlandırıcılar hızlı bir şekilde hayatımıza girmiş oldu.

Yapay Tatlandırıcı Nedir?

Başta gıda sanayi olmak üzere ilaç ve kişisel bakım ürünlerinde de kullanılabilen yapay tatlandırıcılar, rafine şeker yerine kullanılan, bazı çeşitleri kalori içermese de bir kısmı göz ardı edilebilir kadar az miktarda kalori içeren ve sofra şekeri olarak bildiğimiz sakkarozdan çok daha tatlı bir tada sahip kimyasal bileşiklerdir.

Tatlı konuşmak için bile tatlı yemek gerektiğini öne süren bir millet olarak çoğumuz için tatlı deyince akan sular durur. Sözü geçen tatlı bazen bir dilim baklava olur, bazen birkaç bisküvi… Tatlı tercihimiz kişiden kişiye göre değişse de değişmeyen bir şey vardır: damakta bıraktığı o tat.

Tatlı tat reseptörleri; ağız içinde yer alan tat tomurcuklarında yer alır. Doğal ve yapay tatlandırıcılar bu tomurcukların farklı aktif bölgelerine bağlanarak algılanır. Her ne kadar yapay tatlandırıcılar tatlı tada sahip olsa da beyindeki ödül ve tatminle ilgili bölümleri doğal tatlandırıcılar kadar uyaramazlar.

Tatlandırıcılar, kendine has özelliklerine göre doğal ya da yapay olarak iki sınıftır. Besinsel değeri olan ya da olmayan, toz ya da likit formda gibi birçok farklı grupta olur.

Tatlandırıcı Türleri

Market raflarında üzerinde ‘diyet’ ya da ‘ilave şeker içermez’ ibareleri bulunan paketli ürünlerin içerik bilgisinde gördüğün ve adı kulağına hiç de yabancı gelmeyen sakarin, asesülfam-K, aspartam, sükraloz gibi yapay tatlandırıcılar gıda otoriteleri tarafından onaylanmış ve güvenli kabul edilen yapay tatlandırıcılardandır. Bunların yanı sıra bitki ve meyvelerin yapısında bulunup sağlığa yararlı etkileri de bulunan Stevia, eritritol, ksilitol gibi doğal tatlandırıcılar da vardır. Bu bileşenleri, paketli ürünlerin dışında kendi yapacağın kek, kurabiye gibi ürünlerde rafine şeker yerine kullanmak veya çay, kahveni tatlandırmak için toz tatlandırıcılar şeklinde de bulabilirsin.

Tatlandırıcı Kullanımı ve Kilo İlişkisi

Muhtemelen besleyici değeri olmayan tatlandırıcıları kullanarak şeker ve kalori alımını azaltıp kilo verebileceğini düşünüyorsun. Kalorisizse teknik olarak kilo da alamazsın, değil mi?

Maalesef kilo vermenin matematiği bu kadar basit değil. Kalorisiz tatlandırıcıları, rafine şeker yerine akıllıca kullanırsan tabii ki fayda sağlayabilirsin. Fakat yapılan çalışmalara göre, yapay tatlandırıcı tüketimi insülin hormonu salınımını etkileyerek insülin direnci gelişimine neden olabilir, iştahında artışa sebep olarak seni daha fazla besin tüketmen için teşvik edebilir ve günün sonunda kilo almana yol açabilir.

Kilo alımı, yapay tatlandırıcıların vücudunda neden olduğu en masum şey dir. ‘Daha ne olsun?’ diyor olabilirsin, o zaman bir de tatlandırıcıların bağırsakların üzerindeki etkisine bakalım mı?

Tatlandırıcıların Mikrobiyom Üzerine Etkisi

Tatlandırıcı kullanımının mikrobiyom üzerindeki etkisini inceleyen çalışmaya göre, 3 ay tatlandırıcı kullanımı mikrobiyom çeşitliliğini azaltmıştır. Ve tatlandırıcı kullanılmayıp bu süreyi takip eden 3 ayda çeşitlilik eski seviyelerine ulaştırılamamıştır. Deney hayvanları üzerinde yapılan buna benzer çalışmalar yapay tatlandırıcıların çeşitliliği azalttığını göstermiştir. Bu çalışmalar, insan sağlığı üzerine etkileri konusunda da endişeler yaratmıştır.

Yapay tatlandırıcı kullanımı, mikrobiyom çeşitliliğinde azalmaya neden olur. Ve disbiyoz olarak adlandırılan bağırsak bakteri dengesinin bozulmasına sebep olur. Disbiyoz oluşumuyla birlikte; obezite, diyabet, kalp hastalıkları, cilt problemleri gibi rahatsızlıkların görülme riski artar.

 

Kaynaklar

The Impact of Artificial Sweeteners on Body Weight Control and Glucose Homeostasis

The role of artificial and natural sweeteners in reducing the consumption of table sugar: A narrative review

How Non-nutritive Sweeteners Influence Hormones and Health

Non-Nutritive Sweeteners and Their Effects on Human Health and the Gut Microbiome

Non-caloric artificial sweeteners and the microbiome: findings and challenges

Additional Information about High-Intensity Sweeteners Permitted for Use in Food in the United States

Not: Bu makale bilgilendirme amaçlıdır. Profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi oluşturmak veya onun yerine geçmesi amaçlanmamıştır.
Phone
Sitemizde çerez konumlandırılmaktadır. Çerezlere ilişkin detaylı bilgi için Aydınlatma Metni’ni ve Gizlilik Politikası’nı inceleyebilirsiniz.