Ülser Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Ülser Hastalığının Belirtileri ve Tedavi Yaklaşımları

Ülser hastalığı, morbidite ve morbidite dünya genelinde tehdit oluşturmaktadır. Bu hastalığın komplikasyonları  ve belirtileri coğrafyalarda prevalans olarak dengesiz bir yayılım göstermektedir. Ülser, genellikle mide ve proksimal duodenumda görülen bir hastalıktır.  H. pylori asidik mikrobiyom ile uyumlu yaşadığı için çalışmalar ülser gelişimi ile ilişkili olduğu görüşündedirler. H.pylori mideye yerleşmesi ile mide örüntüsü zarar görmektedir. Bu yüzden mide asidinin sürekli yüksek olması ile duodenuma gelen mide sularının tahrişe yol açması ülser oluşumuna neden olmaktadır.

Ülser Nedir?

Ülser genellikle mide ve proksimal duodenumda oluşsa da, yemek borusu ve meckel divertikülünde bulunabilir. Ayrıca ülser, muskularis mukozayı aşarak submukozada doku kaybının oluşmasıdır. Semptomları arasında, gece açlığı, gece ağrılardan dolayı uyanma, iştahsızlık, mide küçülmesi ve kilo kaybı yer almaktadır. Kalıcı semptomlar görüldüğü zaman endoskopiye sevk edilmektedir. Ayrıca gerekli durumlarda ameliyat yapılmaktadır. Kanamanın görülmesi ameliyat sebeplerinden biri olabilmektedir.

Mide Ülseri (Peptik Ülser) Nedir?

Peptik ülser hastalığı, dispepsiye benzer gastrointestinal semptomlarla kendini gösterir ve klinik olarak ayırt edilmesi zor olabilir. Submukozaya ulaşan mukozal kırılma ile sonuçlanan sindirim sisteminin asit peptik yaralanmasını ifade eder . Ayrıca peptik ülser hastalığı, mide ve duodenum mukozasını koruyan faktörler ile ona zarar veren faktörler arasındaki dengesizlikten kaynaklanır. Yüksek mortalite riski ile kanama veya perforasyon gibi potansiyel olarak ciddi komplikasyonlara sahip olabilir. Ayrıca hastalığının genellikle ana komplikasyonu kanamadır.

Diğer komplikasyonlara bakacak olursak;

Komplike olmayan peptik ülser; Şişkinlik, erken doyma hissi veya mide küçülmesi, mide bulantısı ile diğer dispeptik semptomların eşlik edebileceği ağrılardır.

Duodenal ülser;  Genellikle epigastrik ağrı açlık durumu ile gece meydana geldiği için besin tüketimi/gıda alımı ağrıyı azaltmaktadır. Bu hastaların ⅓’ünde mide ekşimesi de görünmektedir. 

Steroid olmayan anti-inflamatuar ilaçlar ile oluşan; Kronik olarak asemptomatik olabilmektedirler.  Üst gastrointestinal kanamaya da neden olabilmektedir.

Ülser Hastalığı Kimlerde Görülür?

Genel popülasyonda %5-10 prevalans, indinanasında %0.1-0.3 olduğu tahmin edilmektedir. Bununla birlikte dünya çapındaki indinansın yüksek gelirli ülkelerde daha düşük olduğu düşünülmektedir. Çünkü yapılan çalışmalarda hastaneye yatış oranlarının daha düşük olduğu görülmüştür. Son yıllarda mortalite oranı yapılan tedaviler sonucunda azalmaktadır. Örneğin 19.yüzyılın sonunda doğan nesilde peptik ülser hastalığından dolayı olan mortalite artmıştır. Fakat 20.yüzyılda doğanlarda daha düşük olduğu görülmüştür. Ülkelerde insidans giderek düşmektedir. Bunun dışında yapılan bir araştırmada doğudaki ülkelerde kadınlara göre erkeklerde görülme oranının batıdaki ülkelere göre daha çok olduğu saptanmıştır.

Ülser Belirtileri

Peptik ülser hastalığı (PUD) yaygın bir hastalıktır ve kanama, perforasyon ve gastrik çıkış obstrüksiyonu gibi çeşitli komplikasyonlara neden olur. Hastalığın semptomları, spesifik olmadıkları için sınırlı tahmin değerine sahiptir. Duodenum ülseri olan hastalar tipik olarak aç hissederler veya gece karın ağrısı çekerler. Buna karşılık, mide ülseri olan hastalarda tokluk karın ağrısı, bulantı, kusma ve kilo kaybı vardır. Tedavi edilmemiş peptik ülser hastalığı olan hastalarda, nedensel faktör (örn., H pylori enfeksiyonu veya NSAID kullanımı) devam ederken spontan iyileşme ve nüks nedeniyle tipik olarak tekrarlayan semptomlar vardır. Peptik ülser hastalığı olan yaşlı hastalar sıklıkla asemptomatiktir veya sadece hafif semptomlara sahiptir. Komplikasyonlar ise;

  1. Akut kanama
  2. Kusmukta kan (hematemez)
  3. Anormal derecede yüksek nabız veya düşük tansiyon
  4. Şiddetli anemi
  5. Şiddetli karın ağrısı ve peritonit gibi perforasyon veya penetrasyon belirtileri

50 yaş üstü hastalarda;

  • Disfaji 
  • Üst karın ağrısı veya gastroözofageal reflü ile birlikte açıklanamayan kilo kaybı
  • İştahsızlık
  • Tekrarlayan kusma
  • Anemi

Ülser Hastalığı Neden Olur?

Ülser oluşuna sebep olan birçok risk faktörü vardır. Bunlar;

  • H. Pilori
  • NSAID’ler
  • Gastrik bypass ameliyatı
  • Sigara içmek 
  • Zollinger-Ellison sendromu (genellikle pankreasta yer alan gastrin üreten tümör)
  • Ciddi travma ve kritik hastalıklarla ilişkili fizyolojik stres 
  • Mide tümörleri
  • Otoimmün hastalıklar, örneğin vaskülit, sarkoidoz ve Crohn 
  • Enfeksiyonlar,
  • Özellikle bağışıklığı baskılayan hastalıklardır.

Ülser Hastalığını Önlemek İçin Neler Yapılmalı?

Ülser nüksünün önlenmesi, morbidite ve mortaliteyi azaltmak için en önemli uzun vadeli hedeftir. 

  • Bakteriyel enfeksiyonlardan korunarak; artan kanıtlar, H. pylori enfeksiyonunun tek başına yok edilmesinin, ilişkili peptik ülserleri iyileştirmek ve idame asit baskılayıcı tedavinin yokluğunda nüksetmeyi ve tekrarlayan kanamayı önlemek için yeterli olduğunu göstermektedir.
  • Hijyenimize dikkat ederek örneğin sık sık ellerimizi yıkayarak, 
  • Besin tercihlerini hijyen koşullarına da dikkat ederek yapabiliriz.

Ülser ve Mikrobiyom İlişkisi

Helicobacter pylori, kronik gastrit, peptik ülser ve mide kanseri ile ilişkilendirilen patojenlerden biridir. Mide ve duodenum mukozasında tedavi olmaksızın ömür boyu sürebilen, kalıcı, kronik ve düşük dereceli bir inflamatuar yanıta neden olmaktadır. Ülser hastalığında mikrobiyom dengesine odaklanan son çalışmalar, H. pylori ve diğer mikroorganizmaların arasındaki etkileşimin ilişkili hastalıklarda rol oynayabileceği düşüncesini desteklemektedir.

Ülser Tedavisi

  • İstirahat: Hastanın hastanede tedavisi şart değildir. Bununla beraber hastaya rahat ettiği bir ortam sağlanmalıdır. 
  • İlaç Tedavisi: İlaç tedavisinde esas, mide salgısını azaltmak ve asidi nötralize etmektir. 
  • Diyet Tedavisi: Peptik ülser tedavisinde yıllardır çeşitli diyetler kullanılmıştır. Bunlardan en sık rastlanılan kimyasal ve mekanik olarak uyarıcı maddelerden sakıncalı diyetlerdir.

Ülser Diyeti 

Yetersiz bir diyet alımının yara iyileşmesi üzerinde olumsuz bir etkisi olduğu zaten bilinmektedir.

Bunun beraber yetersiz diyetler,

  • Protein-enerji malnütrisyonu,
  • Toplam vücut proteinindeki azalma,
  • Mikro besin eksikliklerine neden olmaktadır.

Bu yüzden beslenme planı yapılırken kişinin ihtiyaç duyduğu besin ögelerini karşılayabilecek şekilde menü planlaması yapılmalıdır. Ayrıca genellikle diyetlerde;

  • Yemek saatleri belirli aralıklarla 3 ana öğün olacak şekilde veya daha küçük öğünlerle sık olacak şekilde bireyin beslenme alışkanlıklarına göre ayarlanmalıdır.
  • Baharat, salça gibi yiyecekler, genellikle mide mukozasını uyaran maddeler oldukları için yasaklanmaktadır.
  • Kafein, kahve, çay, kakao, alkol, cola ve bazı ilâçlar mideyi uyarıcı olarak bulunan maddeler olduğu için yasaklanmaktadır.
  • Püre halinde yumuşak yiyecekler ancak ağızda diş eksikliği, çiğneme veya yutma zorluğu varsa önerilmektedir. 

Ülser Ağrısına Ne İyi Gelir?

Doktor kontrolünde önerilen tedavi yöntemi ülser semptomlarını azaltarak ağrıyı kontrol altına alınmasına yardımcı olur. 

Kaynaklar

P Malfertheiner, J Dent, L Zeijlon, et al. Impact of Helicobacter pylori eradication on heartburn in patients with gastric or duodenal ulcer disease—results from a randomized trial programme

Aliment Pharmacol Ther, 16 (2002), pp. 1431-1442 J Del Valle Peptic ulcer disease and related disorders DL Kasper, AS Fauci, SL Hauser, DL Longo, JL Jameson, J Loscalzo (Eds.), Harrison’s Principles of Internal Medicine (19th edn.), McGraw Hill Education, New York, NY (2015), pp. 1911-1932

Diets for Peptic Ü ulcer. British Medical Journal 4 : 834, 1965.

The American Dietetic Association Position paper on Bland Diet in the Treatmc tof Chronic Duodenal Ü ulcer Disease, Journal of the American Dietetic Association 59: 244, 1971.

Yang L, Zhang J, Xu J, Wei X, Yang J, Liu Y, Li H, Zhao C, Wang Y, Zhang L, Gai Z. Helicobacter pylori Infection Aggravates Dysbiosis of Gut Microbiome in Children With Gastritis. Front Cell Infect Microbiol. 2019 Nov 7;9:375. doi: 10.3389/fcimb.2019.00375. PMID: 31781514; PMCID: PMC6859803.

 

Not: Bu makale bilgilendirme amaçlıdır. Profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi oluşturmak veya onun yerine geçmesi amaçlanmamıştır.
Phone
Sitemizde çerez konumlandırılmaktadır. Çerezlere ilişkin detaylı bilgi için Aydınlatma Metni’ni ve Gizlilik Politikası’nı inceleyebilirsiniz.