Kreatinin Nedir? Kreatinin Yüksekliği ve Düşüklüğü

kreatinin nedir

Serum kreatinin dünya genelinde rutinde en sık bakılan parametrelerden birisidir. Bu nedenle tespiti kolay ve güvenilirdir. Kreatinin değeri glomerüler filtrasyon hızı (GFR) ile değişmektedir. Aynı zamanda kas metabolizma ürünü olduğu için kas kütlesine göre de değişkenlik göstermektedir. 

Kreatinin Nedir?

Kreatinin kaslarımızdaki kreatin bileşiğinin yıkımıyla oluşur. Kaslarımızda yüksek enerjili fosfat içeren kreatinin bileşiği vardır. Birçok sebebe bağlı olarak kreatin yıkıma uğramaktadır. Aslında vücudun olağan olarak gerçekleştirdiği bir durumdur. Çünkü gün içerisinde kaslarımızın aktivitesi sonucu kreatin yıkımı görmekteyiz. Ancak vücutta belli bir değerin üstünde ya da altında olması bazı problemlerin habercisi olmaktadır. Kas yıkımı sonucu oluşan bu ürün böbrekler sayesinde idrar ile vücuttan atılmaktadır. Bu yüzden böbrek sağlığı açısından bize ipuçları vermektedir. 

 

Kreatinin Testi Nedir ve Nasıl Yapılır?

Kreatin vücutta iki farklı kreatinin testi ile ölçülmektedir. Bunlardan birisi kan diğeri idrar tahlilidir. Kan yolu ile ölçülen kreatinin, serum kreatinin düzeyidir. Idrar ile kreatinin seviyelerinin ölçülmesi işlemine kreatinin klirensi denir. Kreatinini böbrek sağlığını tanımlamaya yardımcı olan glomerüler filtrasyon hızı (GFR) ile birlikte değerlendirmek gerekir. 

Kreatinin Yüksekliği Nedir?

Kreatinin yüksekliği, kreatinin vücutta istenen değerlerin üzerinde olması durumudur. Kan kreatinin seviyesinin fazla olması böbreklerin işlevini yeterince yerine getiremediğini gösterebilir. Kanımız bildiğimiz üzere böbreklerden süzülmektedir. Eğer böbreklerde sorun yaratacak bir durum var ise böbrekler işlevini yerine getiremez. Yani kan istenilen düzeyde süzülemez. Işte bu noktada kan içerisindeki kreatinin böbreklerden yeterince süzülemeyip kanda birikir. İstenmeyen bu durum birçok hastalığın habercisi olabilir. Diyabet, yüksek tansiyon, bazı kas hastalıkları, kronik böbrek yetmezliği gibi durumlar için belirleyici olabilmektedir. Bunlar dışında kreatinin seviyesi fiziksel aktivite ve beslenme durumuna göre de değişmektedir. 

Kreatinin Yüksekliği Nasıl Düşürülür?

Kreatinin yüksekliğini ideal düzeye getirebilmek için öncelikle neden yükseldiğini tespit etmek gerekmektedir. Bazı otoimmün bozukluklara ve kas hastalıklarına bağlı olarak yükseklik görülecektir. Bu aşamada doktorumuz ile birlikte tedavi planlanmalıdır. Aynı şekilde böbrek fonksiyon bozukluğu veya kronik böbrek yetmezliği gibi bir durum ise medikal tedaviye başvurmak gerekmektedir. Bu yüzden öncelik iç hastalıkları veya nefrolojiye başvurmaktır. Medikal tedavi yanında beslenme tedavisi de uygulanmalıdır. 

Kreatinin Düşüklüğü Nedir? 

Laboratuvar testi sonucunda kreatinin seviyesinin istenilen değerin altında olmasına kreatinin düşüklüğü diyoruz. Belli durumlar sonucunda kreatinin değerlerinin düştüğünü görmekteyiz. Yaş, kilo, hastalıklar, gebelik kreatinin seviyesini etkileyen bazı faktörlerdir. Kas kütlesinin düşük olması kreatinin seviyelerinin istenen değerden düşük olmasına sebep olmaktadır. Benzer şekilde yetersiz proteinin alımının da bir göstergesi olmaktadır. Kreatin karaciğerde sentezlenebileceği için kreatinin düşüklüğü karaciğer problemlerinin de habercisi olmaktadır. 

Kreatinin Düşüklüğü Belirtileri Nelerdir?

Kreatinin düşüklüğünün birçok sebebi olabildiği için belirtileri de bu sebeplere bağlı olarak değişebilmektedir. Örneğin yetersiz protein alımı kaynaklı ise besin öğesi yetersizliğine bağlı sorunlar oluşmaktadır. Bu durumda istenmeyen kilo kayıpları, baş dönmesi, halsizlik, yorgunluk görülmektedir. Karaciğer problemleri var ise yine yorgunluk, sarılık, dışkı renginde belirgin değişimler görülmektedir. Genellikle bu problemler tek başına tanı kriteri olmamaktadır. Bu yüzden doktorumuz ile detaylı bir genel değerlendirme yapılmalıdır. 

Kreatinin Düşüklüğü Neden Olur?

Bazı durumlara bağlı olarak kreatinin düşüklüğü görülebilmektedir. Özellikle kas kaybı yaşanılan hastalıklar sonucu bu durumla karşılaşılır. Bir diğer sebep ise yaş alımına bağlı olarak yaşlılık döneminde kas kayıpları yaşanmasıdır. Beslenmemize bağlı olarak da kreatinin düşüklüğü ile karşılaşabiliriz. Yetersiz besin alımı sonucu yüksek kilo kayıpları görebiliriz. Özellikle düşük protein alımı sonucu vücut kas oranın düşmesi istemediğimiz bir durumdur. Böyle bir durumda kreatinin düşüklüğü ile karşılaşabiliriz. Aynı şekilde besin alımının kısıtlı olduğu sindirim problemleri de kilo kayıplarına sebep olur. Crohn, ülseratif kolit gibi inflamatuar bağırsak hastalıkları fazla kilo kaybı yaşatabilir. Bu durumda doğru ve dengeli bir beslenme yanında mikrobiyota beslenmesi de önem arz eder. Bazı hastalıklara bağlı olarak da kreatinin seviyesinin düşük geldiğini görebiliriz. Bunlardan bazıları kronik böbrek yetmezliği, mesane problemleri, böbrek kanseri gibi durumlardır. 

Kreatinin Düşüklüğü Tedavisi

Kreatinin düşüklüğünü tedavi etmek için öncelikle sebep olan durum belirlenmelidir. Örneğin fazla oranda kilo kaybına bağlı olarak kreatinin düşüklüğü görülmektedir. Bu durumda dengeli, düzenli ve yeterli protein içeriği olan bir beslenme planı uygulamak doğru bir yaklaşım olacaktır. Yine aynı şekilde yaşlılık döneminde kilo ve kas kayıplarına bağlı olarak düşük kreatininin seviyeleri ile karşılaşılır. Bu aşamada en önemli nokta yeterli protein içeriğine sahip beslenme programıdır. Hastalık temelli kreatinin düşüklüğü var ise mutlaka doktorumuz ile tedavi planlanmalıdır. 

Kreatinin Normal Değeri Kaç Olmalıdır?

Kreatinin normal değeri yaşa ve cinsiyete göre değişiklik göstermektedir. Aynı şekilde referans aralıkları laboratuvara göre değişmektedir. Ortalama olarak serum kreatinin kadınlarda 0,93 mg/dl; erkeklerde 1,13 mg/dl diyebiliriz. Kreatinin klirensi referans aralığı ise;

  • 13-50 YAŞ: erkeklerde 90-137 mL/dk    kadınlarda 80-125 mL/dk
  • 51-60 YAŞ: erkeklerde 85-132 mL/dk    kadınlarda 75-120 mL/dk
  • 60 YAŞ ve ÜZERİ : erkeklerde 80-132 mL/dk     kadınlarda 70-120 mL/dk

Kaynaklar

Serum Creatinine: Not So Simple!

Not: Bu makale bilgilendirme amaçlıdır. Profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi oluşturmak veya onun yerine geçmesi amaçlanmamıştır.
Phone
Sitemizde çerez konumlandırılmaktadır. Çerezlere ilişkin detaylı bilgi için Aydınlatma Metni’ni ve Gizlilik Politikası’nı inceleyebilirsiniz.