Mantar Hastalığı Nedir? Mantar Hastalığı Belirtileri ve Tedavisi

mantar

Mantar hastalıkları, infeksiyon etkeni olarak insan sağlığındaki önemini korumaktadır. Ayrıca vücudumuzda birçok bakteri ve mantar türü yaşamaktadır. Uygun ortam buldukları zaman hızla çoğalmaktadırlar. Mantarın diğer adı mikozdur. Genellikle ergenlikten sonra görülmektedir. Yüzeyel mikozlarda infeksiyon deri, tırnaklar ve mukoz membranlar ile sınırlıdır. Yapılan araştırmalara göre derinin üzerinde yüzeysel mantarlar sık görülmektedir. Deri fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik olarak yabancı patojenlere karşı ilk savunma bariyerini oluşturmaktadır. Kısaca yaşam ile aramızdaki arayüzümüzdür. Bizlere vücudumuzda bir şeylerin ters gittiğinin sinyalini vermektedir. Unutmamalıyız ki cilt sağlığımız dengeli bir mikrobiyom ile bağlantılıdır. Bu yüzden cildi doğru okumak yaşam kalitemizi arttırmaktadır.

Mantar Hastalığı Nedir?

Mantar, hastalığının tipik kliniği yama, plak ve tümöral lezyonlarla karakterizedir. Ayrıca bulaşıcı bir hastalık olduğu için; doğru tanı, tedavi ve koruyucu önlemler önemlidir.Bunun için bulaş yolları tespit edilmelidir. Ayrıca komplikasyonları bilinmelidir. İnsan vücudunda mantar infeksiyonlarına karşı çok yüksek bir doğal direnç vardır. 

  • Patojen;
  • Fırsatçı;

olmak üzere genellikle iki özellik göstermektedir.

Ayrıca mikotik infeksiyonlar yerleştikleri yere göre dört gruba ayrılırlar. 

Bunlar; 

1-Sistemik Mikozlar; İnsan sağlığı için en riskli olandır. Solunum yolu aracılığı ile tutunmaktadır. Bunlar; Blastomikozis, Histoplasmozis, Koksidioidomikozis ve Parakoksidioidomikozis. 

2-Fırsatçı Mikozlar ; Bir hastalık sebebiyle oluşmaktadır. En sık bildirilen dört fırsatçı infeksiyon Kandidoz, Aspergilloz, Kriptokokkoz ve Mukormikoz’dur ve bu infeksiyonlar yüksek mortaliteye sahiptirler. 

3-Subkutanöz Mikozlar; Bu infeksiyonlar dermis, deri altı doku ve komşu kemiği tutunurlar. Genellikle organizmanın toprak ya da çürümüş bitkilerin dokuya travmatik implantasyonu ile oluşur. 

4-Yüzeyel Mikozlar; İnfeksiyon deri, tırnaklar ve saça tutunurlar. Bu hastalıklar dünya üzerinde milyonlarca kişiyi etkilemektedir ve tedaviye yanıtları iyidir.

Mantar Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Mantar hastalığı bulaşıcı bir hastalık olmakla birlikte belirtileri hastalığın türüne göre değişiklik gösterebilmektedir. Genellikle görülen belirtilere bakacak olursak;

  • Lezyon sayısı değişkendir.
  • Bazı durumlarda birkaç yama gözlenmektedir. Çok sayıda ve geniş çapta dağılmış olabilir.
  • Yamaların ülserleşebilen tümörlere dönüşebilir.
  • En belirgin tanısı kaşıntıdır.
  • Tırnakta sarı-yeşil veya kahverengi renklenme, kırılma, dökülme, ayaklarda kötü koku ve kaşıntı olabilir.
  • Genital bölgede oluşanlar yanma yapabilir. Ayrıca akıntı rengi ve kıvamı da değişmektedir.

Mantar Hastalığı Çeşitleri Nelerdir?

Ayak mantarı(Tinea Pedis): Bağışıklık sistemi baskılanmış ve şeker hastalığında daha çok görülen, ayakların kronik bir mantar enfeksiyonudur.  Bazen tinea enfeksiyonu atopik dermatit veya alerjik egzama ile karıştırılabilmektedir. Ayrıca Tinea tanısı almış hastalarda yapılan çalışmalar sonucunda, Trichophyton rubrum, Trichophyton mentagrophytes ve Epidermophyton floccosum daha çok görülmüştür.

Tırnak mantarı (Onikomikoz): El-ayak tırnaklarını etkileyen ve tüm tırnak hastalıklarının yaklaşık %50’sini oluşturan bir mantar enfeksiyonudur. Genellikle yaşlılık durumu, immün yetmezlik, genetik yatkınlık, nöropati, ayak deformiteleri, tinea pedis enfeksiyonları, diyabet, sigara, dar ayakkabı ve tekrarlayan travma gibi faktörler durumunda daha kolay gelişmektedir. Ayrıca tedavisi, enfekte bölgeye ve hastalığın şiddetine göre belirlenmektedir. Çoğu durumda,tırnak mantarına özellikle Trichophyton spp. ve Epidermophyton floccosum neden olur.

Kasık mantarı(Tinea Cruris): Patojenik mantarların neden olduğu genital, kasık, perineal ve perianal cildi içeren bir enfeksiyondur. Genellikle Tinea cruris’e Trichophyton , Epidermophyton ve Microsporum’un  daha sık neden olduğu görülmüştür. Ayrıca Tinea cruris için ayırıcı tanı, kasıkları etkileyen diğer birkaç dermatolojik durumu içerir.

Vajinal Mantar (Kandidiyazis): Vulvanın  fungal infeksiyonudur. Kokulu, yoğun kıvamlı, beyaz-sarımsı akıntıya, çoğu zaman kaşıntı, yanma ve ödemin eşlik ettiği bir tablo görülür. Ayrıca vajinal kandidiyazis %80-92 Candida albicans’ın neden olduğu bir mantar infeksiyonudur. Kadınların yaşam kalitesini düşürmektedir. Genellikle bağışıklık sistemi zayıflamış olan kadınlarda ve üreme çağındaki kadınların %5’inde görülmektedir.

Vücut Mantarı (Tinea Corporis): En yaygın olarak, Trichophyton (cilt, saç ve tırnaklarda enfeksiyona neden olan), Microsporum (cilt ve saçta enfeksiyona neden olan) ve Epidermophyton (enfeksiyona neden olan) dermatofitlerden kaynaklanır. Aynı zamanda keskin sınırlı, anüler, pullu plak, vücutta pullanma ile karakteristiktir.

Saç Mantarı (Tinea Capitis):Dermatofit mantarlarının neden olduğu ve ağırlıklı olarak çocuklarda görülen kafa derisi kıllarının yaygın bir enfeksiyonudur. Klinik belirtileri, hafif saç dökülmesi ile hafif pullanmadan, geniş alopesi ile büyük inflamatuar ve püstüler plaklara kadar değişir. Ayrıca M. audouinii enfeksiyonlarında , temel lezyonlar, genellikle dairesel şekilli, ancak çok sayıda kopmuş saç gösteren alopesi lekeleridir.

Mantar Hastalığı Neden Olur?

Mantar hastalığında nem ve aşırı terlemek en önemli etkenlerden biridir. Bununla birlikte hijyen koşullarına dikkat edilmemesi en önemli başka sebeplerindendir. Enfeksiyonların önlenmesi ile yayılımlarının engellenmesi için korunma ve hijyen önlemleri alınmalıdır. Ayrıca güçlü bağışıklık da önemlidir. Bu yüzden bağışıklık sistemimizi her anlamda destekleyecek bir yaşam biçimi seçmeliyiz. 

Mantar Hastalığı Nasıl Geçer?

Mantar hastalığının tedavisi çeşidi ve bulunduğu yere göre değişiklik göstermektedir. Ayrıca tedavi planı yapılırken klinik bulguların değerlendirilmesi önemlidir. Gelişebilecek enfeksiyonlara karşı önlem alınmalıdır. Bu sayede gelişebilecek infeksiyonlarda klinik bulgular ve altta yatan hastalığın özellikleri de göz önüne alınarak uygun tedavinin erken başlanması hasta morbidite ve mortalitesine katkı sağlayacaktır. 

Mantar Hastalığı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Mantar Hastalığı Bulaşıcı Mıdır?

Bulaşıcı bir enfeksiyon olan mantar; direk enfekte olan bölge ile temas ya da eşya aracılığı ile örneğin tarak fırça, şapka, terlik aracılığı ile bulaşmaktadır.  Ama literatürde gelişimi için birçok risk faktörü vardır. Örneğin havuz gibi ortak kullanım alanları riskli yerlerdendir. Bu yüzden toplu kullanım alanlarında hijyenimize dikkat etmeliyiz.

Mantar Hastalığı Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Mantar hastalığı, tedavi edilmezse başka bölgelere yayılabilmektedir. Bu durum tedavi sürecini zorlaştırmaktadır. Bunun yanında başka hastalıkların gelişmesine de sebep olabilmektedir. Bu yüzden herhangi bir belirti ile karşılaştığımızda sağlık kuruluşlarına başvurmalıyız. 

Mantar Hastalığına Hangi Bölüm Bakar?

Mantar öncelikle cilt hastalığı olduğu için dermatolojiye gidilmelidir. Türüne göre tedavi sürecinde doktor yönlendirmesi ile başka alandaki bir doktorlara gidilebilir. 

Kaynaklar

Skoet R, Zachariae R, Agner T. Contact dermatitis and quality of life: a structured review of the literature. Br J Dermatol. 2003;149:452-6.

Lambert, W. C., & Schwartz, R. A. (1988). Dermatitic precursors of mycosis fungoides. In Skin cancer (pp. 152-161). Springer, New York, NY.

Al Hasan, M., Fitzgerald, S.M., Saoudian, M. et al. Dermatology for the practicing allergist: Tinea pedis and its complications. Clin Mol Allergy 2, 5 (2004). https://doi.org/10.1186/1476-7961-2-5

Gupta, Aditya K., Drummond-Main, C., Cooper, E. A., Brintnell, W., Piraccini, B. M. ve Tosti, A. (2012). Systematic review of nondermatophyte mold onychomycosis: Diagnosis, clinical types, epidemiology, and treatment. Journal of the American Academy of Dermatology, 66(3), 494–502. doi:10.1016/j.jaad.2011.02.038

Elewski BE. Tinea capitis: a current perspective. J Am Acad Dermatol. 2000;42:1–20.

Hsu S, Le EH, Khoshevis MR. Differential diagnosis of annular lesions. Am Fam Physician. 2001;64(2):289–296. 

Bhat YJ, Keen A, Hassan I, Latif I, Bashir S. Can dermoscopy serve as a diagnostic tool in dermatophytosis? A pilot study. Indian Dermatol Online J. 2019;10(5):530–535. doi: 10.4103/idoj.IDOJ_423_18. 

 

 

 

 

 

Not: Bu makale bilgilendirme amaçlıdır. Profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi oluşturmak veya onun yerine geçmesi amaçlanmamıştır.
Phone
Sitemizde çerez konumlandırılmaktadır. Çerezlere ilişkin detaylı bilgi için Aydınlatma Metni’ni ve Gizlilik Politikası’nı inceleyebilirsiniz.