Histamin Nedir? Histamin İntoleransı Belirtileri ve Tedavisi

histamin-intoleransi

Histamin, insan organizmasında; bağışıklık da dahil olmak üzere çeşitli doku ve hücrelerin fizyolojik fonksiyonlarını etkilemektedir. Mikrobiyomda bazı bakteri suşları endojen olarak histamin üretiminde rol oynamaktadır. Gastrointestinal sistemde bu tür bakterilerin varlığı, bazı kişilerde histamine duyarlılığı artırabilmektedir. Bu yüzden bu mikro evren sakinleri ve histamin metabolizması arasındaki ilişki gözardı edilmemelidir.

Histamin Nedir?

Histamin kimyasal yapısı ve fonksiyonel grup sayısı nedeniyle heterosiklik bir diamindir. Ve nörotransmitter olarak salgılanan bir azot bileşiğidir. Vücutta salgı granüllerinde, mast hücrelerinde ve ayrıca gastrik hücrelerde, lenf düğümlerinde ve timusta yüksek konsantrasyonlarda sentezlenir. Ayrıca buralarda depolanır. 

Histamin Ne İşe Yarar?

Bu kimyasal madde, mide asidi salgılanmasını, inflamasyonu, düz kas hücresi kasılmasını ve sitokin üretimini uyaran çeşitli bağışıklık ve fizyolojik mekanizmalarda yer alır. Histamin mide salgısının salgılanmasını sağlayarak sindirimin kolaylaşmasını, vücuttan gelen mesajların beyne iletilmesi gibi önemli görevleri vardır. Kısacası, histamin vücutta sindirim sisteminin, bağışıklık sisteminin ve merkezi sinir sisteminin doğru ve sorunsuz çalışmasında görev alan önemli bir kimyasal maddedir. 

Histamin İntoleransı (Alerjisi) Nedir? 

Dünya Alerji Örgütü’nün alerji terminolojisine ilişkin 2003 incelemesine göre, immünolojik bir temeli olmayan gıdaya karşı olumsuz reaksiyonlar, onları spesifik bir bağışıklık mekanizması tarafından başlatılan gıda alerjilerinden açıkça ayırt etmek için alerjik olmayan gıda aşırı duyarlılığı olarak adlandırılmalıdır. Alerjik olmayan gıda aşırı duyarlılığı yaygın olarak gıda intoleransıdır.

Bir gıda veya onun bileşenlerinden herhangi biri tarafından normal olarak sağlıklı popülasyon tarafından tolere edilen bir dozda tetiklenen bir tepkidir. Enteral histaminoz veya diyet histaminine duyarlılık olarak da adlandırılan histamin intoleransı, bozulmuş DAO aktivitesi nedeniyle bağırsakta histamin parçalama kapasitesinin azalmasından kaynaklanan, plazmada birikmesine ve yan etkilerin ortaya çıkmasına neden olan bir bozukluk olarak tanımlanabilir. Histamin intoleransı, vücutta birikmiş veya besinlerle alınan histaminin bir sonucu olarak istenmeyen reaksiyonların meydana gelmesiyle oluşan tablodur. Bu reaksiyonlar vücuttaki histaminin yeterince yıkılamaması sonucu oluşur. Bu intoleransa sahip olan bireylerde alerjik reaksiyonlara benzer reaksiyonlar veya birçok farklı semptoma neden olur.  

Histamin İntoleransının Belirtileri Nelerdir? 

Vücuda histamin alımıyla ilgili olumsuz belirtiler genellikle karmaşıktır. Ve farklı organ sistemlerini etkileyebilir. Histamin alımının neden olduğu reaksiyonların diğer hastalıklarda olduğu gibi net bir şekilde tanımlanamasa da tipik belirtiler mevcuttur. Bu belirtiler;

  • Sersemlik Hali 
  • Baş Ağrısı 
  • Özellikle Kafa ve Göğsün Kızarması 
  • İrritiabl Bağırsak Sendromu veya IBS 
  • Tıkanık, Sürekli Akan veya Kaşıntılı Burun , Hapşırma 
  • Sinirlilik 
  • Nefes Darlığı 
  • Kaşıntılı, Kuru veya Pullu Cilt
  • Mide Krampları veya Bulantı / Ekşime, Hazımsızlık 
  • Bağırsak Problemleri 
  • Gaz / Şişkinlik / Kabızlık / İshal 
  • Titreme 
  • Yorgunluk, Baş Dönmesi 
  • Düzensiz veya Artmış Kalp Hızı , Çarpıntı 
  • Atopik Dermatit 
  • Egzema 
  • Kulak Çınlaması 
  • Endişe Hali, Anksiyete 
  • Sıcak Basması 
  • Kırmızı, Kaşıntılı veya Sulu Gözler
  • Adet Düzensizliği

Histamin İntoleransı Tanısı Nasıl Konur? 

Mevcutta histamin intoleransını teşhis etmek için kesinliği kanıtlanmış bir analiz yöntemi yoktur. Ancak Histamin intolerasının teşhisi kiçin kullanılan en yaygın yöntem kan testi ve eliminasyon diyetidir.

  • Kan Testi: Bireylerden alınan kan örneğinde histamin ve DAO düzeyleri ölçülmektedir. Kanda çıkan yüksek histamin/DAO oranı, vücutta histamin fazlalığını gösterir. Veya bireyin vücudunda histaminin yeterince yıkılamadığını göstermektedir.
  • Eliminasyon Diyeti: Eliminasyon diyetinde histaminden zengin olan gıdalar 30 gün beslenmeden çıkar. Daha sonra ise beslenmeden çıkarılan bu besinler sırayla yeniden dahil edilir. Ve semptomlar tekrar eder ise histamin intoleransı var demektir.

Histamin Düzeyi Neden Yükselir? 

Histamin değerleri vücutta bazı sağlık problemleri ve besinlere bağlı olarak değişir. Buna neden olan bazı durumlar;

  • Alerjiler (IgE reaksiyonları) veya
  • Bağırsaklarda aşırı bakteri çoğalması (Disbiyozis, SIBO) veya
  • Aşırı Geçirgen Bağırsak Sendromu veya
  • Sindirim sistemi kanamaları veya
  • Diamin Oksidaz (DAO) noksanlığı veya
  • Histaminden zengin gıdalar

Bu sağlık sorunları dışında tüketilen bazı besinlerde vücutta histamini yükseltebilir. Bazı gıdalar doğal olarak histamin içerir. Bazı gıdalar ise vücutta histamin salınmasına sebebiyet verir. Sonuç olarak histamini parçalayan diamin oksidaz (DAO) enzimini bloke eder. 

Histamin Nasıl Düşürülür?

Vücutta yükselen histamini düşürebilmek adına dikkat edilmesi gereken noktalar;

  • Düşük histaminli bir beslenme programı uygulamak veya
  • DAO enzim takviyesi almak veya
  • Gerekli durumlarda antihistaminik ilaçlar kullanmak

Histamin İntoleransı Tedavisi 

Şu anda, histamin intoleransı semptomlarından kaçınmanın ana stratejisi, düşük histamin diyeti uygulamaktır. Bu nedenle diyetin iyi uygulanması histamin intoleransının tedavisidir. Bu diyet uygulamasının yanı sıra, bağırsak DAO eksikliği olan bireyler için ikincil tedavi olarak alınan histaminin bozulmasını destekleyen DAO takviyesi önerilir. Akut ve klinik olarak daha ciddi vakalarda veya histaminin düşük olduğu diyetin uygulanmasına rağmen tamamen ortadan kalkmadığı durumlarda antihistaminik ilaçlar kullanılabilir.

Histamin Diyeti Nedir? 

Histamin intoleransının tedavisinde altın standart, düşük histamin diyetidir. Bu diyetin temel amacı beslenmenin histamin seviyeleri üzerindeki etkisini en aza indirmektir. Bu beslenme programında yüksek histamin içeriğine sahip olan gıdalar ile, dao enzim aktivitesini düşüren gıdalar çıkarılmaktadır. Bu sayede bireylerin semptomlarında azalmalar meydana gelir.

Histamin Alerjisi Olanlar Hangi Yiyecekleri Yememeli? (Histamin İçeren Yiyecekler) 

  • Kemik Suyu
  • Fermente Süt Ürünleri 
  • Avokado 
  • Yeşil Çay 
  • Şarküteri 
  • Özellikle Olgun Peynirler 
  • Ananas 
  • Füme Etler 
  • Muz 
  • Beyaz Çay 
  • Sirke
  • Parmesan 
  • Çilek 
  • Mate Çayı 
  • Turşu 
  • Berry Grubu 
  • Hazır Soslar 
  • Ricotta 
  • Turunçgiller 
  • Kakao 
  • Kombucha 
  • Kiraz 
  • Paketli Gıdalar 
  • Kızılcık 
  • Glutenli Gıdalar 
  • Tatlandırıcılar 
  • Ahududu
  • Karanfil 
  • Kuru Meyveler 
  • Konserve Balık 
  • Tarçın 
  • Anason 
  • Yer Fıstığı, Fıstık 
  • Konserve Gıdalar 
  • Küçük Deniz Balığı 
  • Biber Tozu 
  • Kaju 
  • Mayalı Hamur işleri 
  • Deniz Böcekleri 
  • Domates 
  • Mantar 
  • Baklagiller (Fasulyegiller) 
  • Fındık, Ceviz, Badem 
  • Asitli İçecekler 
  • Patlıcan 
  • Limon 
  • Soya Ürünleri
  • Enerji İçecekleri 
  • Ispanak 
  • Alkol- Bira/Şarap 
  • Sarı Patates 
  • Salamura Zeytin 
  • Siyah çay 
  • Kahve 
  • Karabiber

Histamin İntoleransı ve Bağırsak Mikrobiyomu 

Yapılan çalışmalarda; sağlıklı bireylere kıyasla histamin intoleransı olan bireylerin bağırsak mikrobiyotasında bir dengesizlik ve disbiyozis olduğu ortaya çıktı. Histamin intoleransı olan bireylerin bağırsaklarında Prevotellaceae, Ruminococcus, Faecalibacterium ve Faecablibacterium prausnitzii gibi bağırsak sağlığı ile ilişkili bakterilerin seviyesi daha düşüktü. Bu bireylerin bağırsaklarında, Staphylococcus ve Proteus cinsleri olmak üzere histamin salgılayan bakterilerin ise önemli ölçüde daha yüksekti. Bağırsak mikrobiyomunda histamin üreten bakterilerin yüksek seviyelerde bulunması bu bireylerde, histamin birikmesini ve plazmada bulunmasını destekler. Ve bu durum da olumsuz sağlık semptomlarını tetikler. Bu nedenle, bağırsakta histamin oluşturan bakterilerin aşırı var olması, histamin intoleransının bir başka kaynağı olabilir. 

Çalışmaların ışığında histamin intoleransı olan bireylerin bağırsak mikrobiyomunu daha sağlıklı hale getirmeleri önemlidir. Mikrobiyom parmak izi gibi kişiye özeldir. Bağırsak mikrobiyom analizi ile bağırsak mikrobiyom profilleri belirlenmeli, kişiye özel besin skorları ile bağırsaklar desteklenmelidir.

Histamin Hakkında Sıkça Sorulan Sorular 

Histamin Değeri Kaç Olmalıdır?

Histaminin normal düzeyleri 0.3-1.0 ng/mL, DAO düzeyleri 3 U/ml üzerinde, mümkünse 10 U/ml üzerinde olması gerekir. Histaminin klinik etkileri;

  • 0-1 → Referans Değer
  • 1-2 → Gastrik Asit Sekresyonunda Artış Kalp Atım Hızında Artış
  • 3-5 → Taşikardi, Baş Ağrısı, Kızarıklıklar, Ürtiker
  • 6-8 → Arteriyal Basınçta Azalma
  • 7-12 → Bronkosmapsm
  • 100 →  Kalp Durmasına neden olur.

Histamin Nereden Salınır?

Vücutta histamin bazofiller ve mast hücreleri dahil olmak üzere bağışıklık sisteminin birçok hücresi tarafından salınabilir.

Histamin Diyeti Ne Kadar Sürer?

Tedavide histamin eliminasyonu diyetini uygulamak çok önemlidir. Olumlu etkiyi anlamak için minumum 3 hafta ortalama ise 6 hafta gerekir. Histamin tedavi süreci kişiye özeldir. 

Kaynaklar 

Histamine Intolerance: The Current State of the Art

Histamine Intolerance—The More We Know the Less We Know. A Review

Low-Histamine Diets: Is the Exclusion of Foods Justified by Their Histamine Content?

Intestinal Dysbiosis in Patients with Histamine Intolerance

Not: Bu makale bilgilendirme amaçlıdır. Profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi oluşturmak veya onun yerine geçmesi amaçlanmamıştır.
Phone
Sitemizde çerez konumlandırılmaktadır. Çerezlere ilişkin detaylı bilgi için Aydınlatma Metni’ni ve Gizlilik Politikası’nı inceleyebilirsiniz.