Gastrit Nedir? Gastrit Hastalığının Belirtileri ve Tedavisi

Gastrit hastalığının belirtileri ve tedavi yaklaşımları

Gastrit belirtileri kişiden kişiye değişmektedir. Mide iltihaplanması olarak da isimlendirilen gastrit, ilerleyen vadelerde eğer tedavi edilmezse kanser dahil birçok farklı hastalıklara zemin hazırlar. Her yaşta görülebilen bu hastalık kendisini en çok yanma ve ağrı ile gösterir.

Gastrit Nedir?

Gastrit, mide mukozasının iltihabi bir durumudur. Normal şartlar altında aside dayanıklı olan ve mukoza olarak da bilinen mide iç yüzeyini kaplayan hücrelerin çeşitli nedenler ile ülserleşmesi veya iltihaplanması sonucunda gastrit meydana gelir. Gastrit bireylerde yavaş yavaş oluşabileceği gibi aniden de meydana gelebilir. Bu nedenle kısa süreli olabilir. Bazı durumlarda gastrit mide mukozasını iyice tahrip eder. Ve uzun süreli olduğunda mide mukozası tahribata uğrayıp, ülser adı verilen kanamaya neden olabilir. Ve birçok farklı gastrit çeşidi vardır. Akut gastrit, inflamasyon ve semptomların hızlı bir şekilde ortaya çıktığı türdür. Kronik gastrit ise zaman zaman tekrar eden semptomlarla birlikte uzun yıllar sürer. 

 Antral Gastrit Nedir? 

 Gastrit, midedeki iltihap yerine göre sınıflandırılır;

  • Pangastrit
  • Antral gastrit
  • Korpus gastriti şeklinde sınıflandırılır.

Eğer midede olan iltihaplanma midenin antrum adı verilen midenin çıkış bölgesinden önce meydana gelir ise buna antral gastrit denir. Antral gastrit, akut yada kronik formda ortaya çıkabilir. Ve belirtileri de buna göre şekillenir. En sık görülen gastrit formudur ve tüm gastritlerin %80’i bu türde ortaya çıkar. Antral gastrit nedeni genellikle helikobakteri pilori bakterisidir.

Sinirsel Gastrit Nedir?

Çeşitli nedenlerden kaynaklı mide mukozasının iç duvarının iltihaplanması gastrittir. Gastritin yani mide duvarının iltihaplanmasına neden olan bir faktörde strestir. Yaşanılan stres, üzüntü veya travmalar birçok hastalığa neden olur. Ve bu hastalıkların başında gastrit gelmektedir. Ağır ve ani stresler veya uzun süreli stres de gastrite, ülsere hatta mide kanamasına açabilir. Bu şekilde oluşan gastrite sinirsel gastrit denir.

Gastrit Neden Olur?

Gastrit mide mukozasının iltihaplanması sonucunda meydana gelen bir rahatsızlıktır. Toplumda sıklıkla görülen bu rahatsızlığın en büyük nedeni helikobakter pilori isimli bakterinin varlığıdır. Bunun dışında gastrite neden olan faktörler;

  • Alkol ve sigara tüketimi
  • Non streroid anti inflamatuar ilaçların kullanımı
  • Psikolojik stres
  • Bakteri, virüs veya mantar enfeksiyonları
  • Besinsel zehirlenmeler
  • Gıda alerjileri
  • Yaşlanma
  • Bağışıklık sisteminin kendi hücrelerine karşı savaş açması (otoimmün gastrit)
  • Ağır cerrahi müdahaleler
  • Crohn veya kolit

Gastrit Belirtileri Nelerdir?

Gastrit belirtileri kişiden kişiye değişmekle beraber bazı ortak semptomlar vardır. Bu semptomlar genellikle midede ağrı, yanma, ekşime olarak sıralanabilir.

Sinirsel Gastrit Belirtileri

Yaşanılan stres, üzüntü veya travmalar sonucunda meydana gelen gastrite sinirsel gastrit denir. Sinirsel gastritin belirtileri;

  • Midede yanma hissi,
  • Midede doluluk hissi
  • Mide bulantısı,
  • Midede ağrısıdır.

Mide Gastrit Belirtileri

Mide mukozasının iltihaplanması sonucunda mide gastriti meydana gelir. Gastritin belirtileri arasında;

  • Midenin üst bölümünde ağrı,
  • Yanma
  • Kazıntı,
  • Ekşime
  • Gaz
  • Şişkinlik
  • Kusma
  • Siyah renkli dışkı gastrit belirtileri arasındadır.

Antral Gastrit Belirtileri

Antral gastrit tipi, midenin alt girişi olarak isimlendirilen antrumda meydana gelir. Daha çok yaşlı bireylerde gözükür. Antral gastrit, bakteri, virüs ve mide duvarı aşındırıcı ilaçların kullanımı sonucunda meydana gelir. Antral gastrit belirtileri;

  • Midede yanma,
  • Bulantı, 
  • Ekşime,
  • Gaz ve şişkinlik,
  • Dışkı renginde değişiklik gibi tipik gastrit belirtileri gösterir.

Gastrit Tanısı Nasıl Konur?

Öncelikle kişinin yeme alışkanlıkları, öğün düzeni, kullandığı ilaçlar ve yaşadığı şikayetleri içeren detaylı bir beslenme anamnezi alınır. Eğer birey gastrit semptomlarını gösteriyorsa ve kötü bir beslenme alışkanlığına sahipse fiziksel muayene gerçekleştirilir. Mide bölgesinde dokunma ile ağrı gözlemleniyor ise ultrasonografi ve endoskopi yöntemiyle incelenir. Gerekli durumlarda mide dokusundan örnek alınır. Ayrıca Helicobacter pylori bakterisinin neden olduğu gastrit; kan, nefes ve dışkı testleri ile tanısı konulmaktadır.  Ayrıca dışkı testi sonucunda dışkıda kan görülmesi de mide kanamasına işaret edebilmektedir. 

Gastrit Nasıl Geçer? Tedavisi Nedir?

Gastrit tedavisinde ilk adım beslenme alışkanlıklarının ve yaşam düzenin değiştirilmesidir. Genellikle ilaç duyulmadan bu değişiklikler ile tedavi edilir. Eğer bu değişiklikler yeterli değilse gastritin tedavisinde gastritin neden olduğu mide mukozasının tahribatını önleyen antiinflamatuar ilaçlar doktor kontrolünde kullanılabilmektedir. Eğer kişi H. pylori bakterisi varlığına bağlı olarak gastrit tanısı almış ise antibiyotik ilaçlar doktor gözetiminde kullanılabilir. Gastritin tedavisinde önemli olan bazı noktalar;

  • Mide asidinin üretimini engelleyen proton pompası inhibitörleri gastrit tedavisinde kullanılabilen ilaç grupları arasındadır.
  • Bunun yanında beslenme tedavisinde öğünlerdeki besin miktarı azaltılmalı az az sık sık beslenme önerilmektedir.
  • Mideyi tahriş edici özellikleri bulunan alkol, sigara, asitli, baharatlı, acılı, kızarmış ve yağlı yiyecekler tüketilmemelidir.
  • Yiyecekler yavaş yavaş yenmeli ve iyi çiğnenmelidir.

Gastrit Diyeti Nedir?

Gastritin beslenme tedavisi o kişinin semptomlarına göre hazırlanmalıdır. Ayrıca kişi için yeterli-dengeli bir beslenme sağlanmalıdır. Aşağı yer alan maddelere dikkat etmek gastriti olan bireyleri rahatlatacaktır. Ancak beslenmenin kişiye özel olduğu ve bu önerilerin genel öneriler olduğu unutulmamalıdır. 

  • Gastriti olan birey porsiyon kontrolüne dikkat etmeli, 
  • Öğün içerikleri az miktarlarda olmalı,
  • Kişinin midesini tahriş edebilecek tüm besinlerden uzak durmalı,
  • Yemekler çok sıcak veya soğuk olmamalı
  • Acı biber, çeşniler, baharatlar, hardal, mayonez, turşu çeşitleri, sarımsak, aşırı yağlı besinler ve kızartmalar tüketilmemeli,
  • Asitli içeceklerden, koyu çay ve kahveden kaçmalı,
  • Öğünler sık aralıklarla ve düzenli tüketmeli,
  • Çiğ sebze tüketiminden kaçmalı,
  • Salam, sosis, pastırma ve sucuk gibi şarküteri ürünleri tüketmemeli,
  • Yemeklerin hazırlanmasında zeytinyağı kullanmalı,
  • Meyvelerin tüketilmeden önce olgunlaşmış olmasına dikkat etmelidir.
  • Kakao, hazır çorba, çikolata, domates, portakal, mandalina ve greyfurt kaçınılması gereken besinlerdendir.
  • Şekersiz meyve kompostosu ve sütlü tatlıların dışındaki tatlılar tüketmemelidir.
  • Kuru fasulye, nohut, bezelye, barbunya, mercimek, bulgur gibi gaz yapıcı besinlerin tüketimi azaltmalıdır.
  • Aspirin kullanılmamalı,
  • Yemekler pişirilirken kavrulmamalı.
  • Sakız çiğnenmemeli.
  • Alkol ve sigaradan uzak durmalı,
  • Gün içinde yeterli miktarda (2-2,5 litre) su içilmelidir.

Gastrit’e İyi Gelen Yiyecekler Hangileridir?

Gastrit beslenmesi bireyin semptomlarına yönelik ve yeterli ve dengeli olmalıdır. Bu bağlamda kişinin onu rahatsız edecek tüm gıdalardan kaçmalıdır. Ve midesini rahatsız etmeyecek gıdaları tüketmesi gerekir. Gastrite iyi gelen yiyecekler;

  • Taze meyveler
  • Taze sebzeler
  • Elma, yulaf ezmesi, brokoli, havuç ve fasulye gibi yüksek lifli gıdalar
  • Tam tahıllı ürünler
  • Hindistan cevizi yağı
  • Balık, tavuk ve hindi göğsü gibi az yağlı yiyecekler
  • Tarhana, ev yapımı yoğurt ve lahana turşusu gibi probiyotikler gastrite iyi gelen yiyecekler arasındadır. 

Gastrit ve Mikrobiyom

Helicobacter pylori, gastrit, ülser ve mide kanserine neden olduğu iyi bilinen bir patojendir. Bu patojen, mide ve duodenum mukozasında tedavi gerektirmeden yaşam boyu sürebilen, kalıcı, kronik ve düşük dereceli bir inflamatuar yanıta neden olur. Helicobacter pylori enfeksiyonu gastritin ana nedenidir. Vve mukozal inflamasyona, immün aktivasyona, hipergastrinemiye ve gastrik asit üretimi üzerinde değişken etkilere neden olur.  

Yapılan çalışmalarda Helicobacter pylori’ye sahip olan bireylerin bağırsak mikrobiyomunda değişiklikler olduğunu göstermiştir. Değişen bu  mikrobiyom bileşimi ile ilgili olarak, özellikle Ficmicutes:Bacteriodes oranı Helicobacter pylori kaynaklı gastriti olanlarda ve Helicobacter pylori’nin neden olmadığı gastrit grubunda da önemli ölçüde azalmıştır. Sonuç olarak gastritli hastalarda fekal mikrobiyom H. pylori’den etkilenmiştir.

Genel olarak, insan sağlığı için önemli olan iki Lactobacillus ve Bifidobacterium cinsi probiyotik bakterilerdir. Yapılan çalışmalarda Helicobacter pylori kaynaklı gastriti olanların ve Helicobacter pylori’nin neden olmadığı gastriti olanların bağırsak mikrobiyomunda bu iki cinsin önemli ölçüde azaldığını ortaya koyulmuştur. Sonuç olarak, bu çalışmalar gastritte bağırsak mikrobiyomunun yapısal, bileşimsel ve fonksiyonel disbiyozunu ortaya koymuştur. Bağırsak mikrobiyomunu modüle eden stratejilerle birleştirilen mevcut tedavilerin Helicobacter pylori’nin ve neden olduğu gastritin klinik sonuçlarını iyileştirir.

Gastrit Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Gastrit Olanların Yememesi Gereken Yiyecekler Nelerdir?

Gastrite sahip olan bireyler semptomları iyileştirmesi için beslenme planlarına dikkat etmesi gerekir. Bu nedenle gastriti olan bireyler aşağıda bulunan yiyecekleri yememeli veya çok az miktarda tüketmelidir. Bu gıdalar;

  • Margarin
  • Tereyağ
  • Yağlı etler
  • Mayonez
  • Kaymak
  • Krema 
  • Yağlı Soslar
  • Hamur işleri
  • Kızartmalar
  • Sucuk, salam, sosis gibi şarküteri ürünleri
  • Domates, salça
  • Ketçap, mayonez, hardal
  • Ekşi yoğurtlar
  • Ekşi kabuklu ve kumlu meyveler
  • Bütün kuru baklagiller, bulgur, yarma, buğday
  • Portakal, limon, greyfurt gibi turunçgiller
  • Kahve, çay ve alkollü içecekler
  • Tüm baharatlar
  • Hazır et suları/ tavuk suları, tabletler
  • Asitli içecekler
  • Turşu, konserve gıdalar
  • Çikolata, çikolatalı pastalar ve tahin helvası
  • Alkol, sigara
  • Hazır meyve suları
  • Kuru yemişler

Gastrit Mide Yanmasına Ne İyi Gelir?

Gastritin neden olduğu mide yanmasına doktorların vermiş olduğu ilaçlar iyi gelir. Bu ilaçların dışında evde uygulanabilecek ve mide yanmasına iyi gelecek şeyler;

  • Zencefil: Mide problemleri denilince akla ilk gelenlerin başında zencefil gelir. Zencefil hem mide yanmasını hem mide ekşimesini hem de mide bulantısına iyi gelir. Yemeklere zencefil katılabileceği gibi mide problemlerinin olduğu zaman taze veya kurutulmuş zencefilden yapılan zencefil çayı da mideye iyi gelecektir.
  • Papatya: Papatyaların çiçeklerinde bulunan alfa bisabolol isimli bileşik mide ülseri ve mide yaralarına iyi gelir. Buna bağlı olarak da özellikle mide yanmalarında 1 fincan papatya çayı yanma hissinin hafiflemesine yardımcı olur.
  • Meyan Kökü: Gıda takviyesi veya direkt besin olarak da tüketilebilen meyan kökü eski dönemden beri halk arasında mide hastalıklarında kullanılmaktadır. Aynı zamanda meyan kökü çayı içmek de mide yanmasına iyi gelir. Ancak meyan kökünün uzun dönem veya aşırı miktarda kullanılması tansiyonu yükseltir, potasyumu düşürür. Bu nedenle mutlaka doktora danışılmalıdır. 
  • Elma Sirkesi: Yine halk arasında mide problemlerinde sıklıkla kullanılan diğer besin elma sirkesidir. Burada önemli olan nokta sirkenin iyice seyreltilmesi gerektiğidir.
  • Yoğurt: Aynı zamanda da probiyotik kaynağı olan yoğurt mide yanmasını hızlıca azaltan bir besindir. Mide yanması yaşandığında çok soğuk olmayacak yoğurt,  iyi gelecektir.
  • Karbonatlı su: Midede bulunan hidroklorik asidin etkisini ve mide yanmasını azaltmaya 1 koca bardak suya eklenen 1 çay kaşığı karbonat iyi gelecektir. Karbonat midedeki bu asidin nötralize etmesine yardımcı olur.

Kaynaklar

Chronic gastritis

Gastritis staging in clinical practice: the OLGA staging system

Helicobacter pylori Infection Aggravates Dysbiosis of Gut Microbiome in Children With Gastritis

Not: Bu makale bilgilendirme amaçlıdır. Profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi oluşturmak veya onun yerine geçmesi amaçlanmamıştır.
Phone
Sitemizde çerez konumlandırılmaktadır. Çerezlere ilişkin detaylı bilgi için Aydınlatma Metni’ni ve Gizlilik Politikası’nı inceleyebilirsiniz.