Divertikül Nedir? Divertikül Belirtileri ve Tedavisi

Divertikül,insan vücudunda bir organın duvaranın dışarıya doğru çıkması ile keseleşmesine denir. Psödo divertiküllerde sadece mukoza ve submukoza dışarı doğru keseleşir. Genel olarak yemek borusu, ince bağırsak ve kalın bağırsakta görülmektedir. Bazı hastalarda kabızlık, şişkinlik ve karın ağrısı görülmektedir. Bu semptomlara; iştahsızlık, bulantı ve kusma eşlik edebilmektedir. Divertikülitin ayırıcı tanısında akut apandisit, Crohn hastalığı, iskemik kolit, kolon kanseri, psödomembranöz enterokolit ve kadın hastalarda jinekolojik hastalıkları da içeren bir dizi hastalık akılda tutulmalıdır. 

Divertikül Nedir? 

Divertikül, sindirim sistemine bağlı oluşan küçük, şişkin keselerdir. Birden çok kese olduğunda divertikülozis olarak adlandırılmaktadır. En sık kalın bağırsağın (kolon) alt kısmında görülmektedir.  Divertikül, özellikle 40 yaşından sonra sık görülmektedir ve nadiren sorunlara neden olmaktadır. Ayrıca genellikle belirti göstermediği için taramalar sonucu açığa çıkmaktadır. Sadece hastaların  %4’ünde divertikülit olarak bilinen iltihaplanma ve enfeksiyon gelişmektedir.

Bağırsakta Divertikül Nedir?

Kolonik divertikül, kolonun kas tabakası boyunca çıkıntı yapan kolonik mukoza ve submukozadan oluşan bir kesedir; bağırsağın tüm katmanlarını içermediğinden psödodivertikül olarak kabul edilmektedir. Bir çalışmada;

  • Lif içeriği düşük, kırmızı et oranı yüksek bir diyet,
  • Hareketsiz yaşam tarzı,
  • Obezite,
  • Sigara kullanımı,
  • Nonsteroid antiinflamatuar ilaçların kullanımı,
  • Kolon duvar yapısındaki hareketlilik,
  • Kalıtsal risk faktörleri,

gibi faktörlerin etkili olduğu görülmüştür.

Duodenum ise, kolondan sonra bağırsak divertikülünün en yaygın görüldüğü kısımdır. Genellikle sonradan kazanılan bir hastalıktır. Tanı koymak kimi zaman zorlanmaktadırlar. Genel olarak semptomlar;

  • Karın ağrısı,
  • Bulantı,
  • Kusma,
  • Ateş’tir.

Mesanede Divertikül Nedir?

Yetişkin erkeklerde mesane divertikülü tipik olarak mesane çıkış obstrüksiyonu durumunda oluşur. Ayrıca prevalansı yaklaşık %6’dır. Mesane divertikülü tipik olarak konjenital veya edinsel olarak sınıflandırılmaktadır. Çoğu mesane divertikülü asemptomatiktir. Genellikle hematüri, alt üriner sistem semptomları veya enfeksiyon araştırması sırasında keşfedilmektedir. Bazıları tesadüfen radyografik görüntülemede de bulunabilir. Ayrıca tedavisi; konservatif nonoperatif yönetim, cerrahi eksizyon ve endoskopik tedavi dahil olmak üzere birkaç farklı yolla yönetilebilir. Mesane divertikülünün tedavisine yönelik endikasyonlar ise; üriner enfeksiyon,taşlar,malignite’ dir. 

Akut Divertikülit Nedir?

Akut divertikülit, divertikülün mikro perforasyonundan kaynaklanan iltihaplanmadır. Divertikül, kolon duvarının kese benzeri bir çıkıntısıdır. Divertikülit, divertikülozlu hastaların yaklaşık %10 ila %25’ inde ortaya çıkabilir. Divertikülit Komplike olmayan ve komplike olabilir. Komplike olmayan divertikülit, herhangi bir ilişkili komplikasyon olmadan gerçekleşir. Komplike divertikülit; apse, fistül, bağırsak tıkanıklığı veya açık perforasyon oluşumu ile ilişkilidir.

Tedavi planı nasıl olur;

  • Risk faktörlerini belirleyin.
  • Hastanın klinik değerlendirmesi açıklayın.
  • Divertikülitli bir hastayı nasıl yöneteceğinizi açıklayın.
  • Hastaların bakımında profesyoneller arası işbirliğine dayalı bir ekibin rolünü ana hatlarıyla belirtin.

Divertikül Neden Olur? 

İnsanların neden bu hastalığa yakalandığı tam olarak bilinmemekle birlikte, yaş, yaşam tarzı ve genetik faktörlerin etkili olduğu bilinmektedir.

Yaş; Yaşlandıkça kalın bağırsağımızın duvarları zayıflar ,bağırsaklarınızdan geçen sert dışkıların basıncı divertikül oluşmasına neden olabilir. Genellikle 80 yaşının üstünde daha sık görülmektedir.

Diyet ve yaşam tarzı; Yeterince lif tüketmemin, divertiküler hastalık ve divertikülit gelişimi ile bağlantılı olduğu düşünülmektedir. Lif dışkımızı daha yumuşak hale getirmeye yardımcı olur böylece bağırsak duvarlarına daha az baskı uygulanmış olur.

Genetik; 50 yaşından önce divertikül olmuş bir akrabanız var ise risk durumunuz artmaktadır.

Riski arttıran diğer faktörlere bakacak olursak;

  • Sigara içmek,
  • Obezite,
  • Kabızlık,
  • Uzun süreli aspirin kullanımı’dır.

Divertikül Belirtileri Nelerdir? 

Divertiküler hastalıkta tedavinin amacı; semptomların giderilmesi, komplike olmamış hastalarda semptomların tekrarının önlenmesi ve komplikasyonların engellenmesidir. 

  • Sürekli olabilen ve birkaç gün devam edebilen ağrı. Karnın sol alt tarafı, ağrının olağan bölgesidir. 
  • Mide bulantısı,
  • Kusma,
  • Ateş,
  • Karın hassasiyeti,
  • Kabızlık,
  • Daha az yaygın olarak ishal’dir.

Divertikülit Tedavisi Nasıl Yapılır?

Divertikülit ayakta veya yatarak tedavi edilmektedir. Bu yüzden hasta için en ideal tedaviye karar verilmelidir. Amerikan Kolon ve Rektal Cerrahlar Derneği’ne göre, oral alımı tolere edemeyen, aşırı kusan, peritonit belirtileri gösteren, bağışıklığı baskılanmış veya ileri yaştaki bir hasta hastaneye kaldırılmalıdır. Bu koşulların yokluğunda ve uygunsa hızlı takip yapılabilir, akut divertikülit ayaktan tedavi edilebilir. Ayaktan tedavi yönetiminin başarı oranının %94-97 civarında olduğu bildirilmektedir. Ayakta tedavi standardı;

  • Bağırsak istirahati,
  • Sıvı alımını artırma,
  • Gram-negatif çubukları,
  • Anaerobik bakterileri kapsayan oral antibiyotik tedavisini (tek veya çoklu ilaç rejimi) içerir.

Tedavinin amacı; semptomların giderilmesi, komplike olmamış hastalarda semptomların tekrarının önlenmesi ve komplikasyonların engellenmesidir. 

Divertikül Nasıl Geçer?

Hasta için en uygun tedavi yöntemi seçilerek, semptomları iyileştirmeye yönelik bir tedavi planlanır. 

Genel olarak nasıl divertekülün nasıl geçeceğine bakacak olursak;

Cerrahi; Divertikülün sistoskopik değerlendirmesi, öncelikle neoplazmaları ekarte etmek için gereklidir. Diyet ve antibiyotik tedavisi iyileştirmediğinde cerrahi tedaviyeye yönelme olmaktadır. Genellikle hastaların geçirdiği ilk atak daha şiddetli olmaktadır. Bu yüzden ikinci gelişen atakta genellikle cerrahi önerilmemektedir.

Diyet; İltihap semptomları düzelene kadar sıvı diyeti önerilebilir. İyileşme sürecinde düşük lifli bir diyet önerilmektedir. Semptomlar düzelince günlük 30 gr lif içeren bir diyete yönelme yapılar. Diyet lifi hastanın durumuna göre adım adım arttırılmaktadır.

İlaç; Genellikle oluşan semptomlara göre ilaç önerilmektedir. Çünkü uzun süreli ilaç kullanımı da mikrobiyoma zarar verdiği için bilinçsizce kullanılmamalıdır.

Divertikülit Ağrısına Ne İyi Gelir?

Divertikül hastalık %20-%60 arasında değiştiği tahmin edilmektedir. Divertiküler hastalığında en sık görünen komplikasyon akut divertikülittir. Divertikülit ağrılarında kişinin klinik durumuna göre yaşam tarzı değişikliği önerilmektedir. Örneğin diyet tedavisi. Bunun yanında ihtiyacı varsa antibiyotik tedavisi önerilmektedir. Diyet tedavisi ve antibiyotik tedavisi ile iyileşme görülmediğinde cerrahi tedaviye yönelme olacaktır. Amerikan Kolon ve Rektal Cerrahlar Derneği’nin kılavuzuna göre, komplike olmayan kolon akut divertikülitinin ilk tedavisi bağırsak istirahati ve geniş spektrumlu antibiyotiklerdir.

Divertikül Bitkisel Tedavi

Geleneksel Japon bitkisi olan Kampo ve divertiküler arasındaki ilişki üzerine yapılmış olan bir çalışmada alternatif olarak cerrahi tedavi gerektirmeyen divertikül hastalarında alternatif tedavi yöntemi olarak kullanılabileceği söylenmiştir.  Kampo; karın şişliği, kabızlık için kullanılmaktadır. Ayrıca çalışma sonucunda antibiyotik tedavisi ile bitkisel tedavinin beraber kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Bitkisel ilaçların çoğu oral yol ile alınır ve bu ilaçların çoğu sindirim sisteminde mikrobiyom ile temasa geçmektedir. Bazıları gastrointestinal sistemden emilmeden önce bağırsak bakterileri tarafından dönüştürülmektedir. Bu bitkisel ilaçların sağlığımıza etkileri hakkında daha fazla araştırma yapılmalıdır. Ayrıca bitkisel ilaçları kullanmadan önce bilgi sahibi olmalıyız ve bilinçli bir şekilde bir doktor kontrolünde veya önerisinde kullanmalıyız.

Divertikül Ameliyatı

Antibiyotik ve diyet tedavisinden sonuç alamayan hastalar ameliyata yönlendirilmektedir. Fakat yapılan bazı çalışmalarda ameliyat olmuş bireylerin tekrar divetikülit atağı geçirme ihtimalinin diğer bireylerle eşit olduğu görülmüştür. Bu yüzden daha kalıcı bir tedavi istiyorsak; besinlerinizin ilaçlarınız olacağı bir yaşam tarzı benimsemeliyiz. 

Divertikül Ameliyatı Olanların Yorumları

Divertikül hastalığında ameliyat diyet tedavisi ve antibiyotik tedavisinden sonuç alamayınca gidilen bir süreç olduğu için hastaların yaşam kalitesini arttırmak adına ameliyat yapılmaktadır. Ameliyat olan hastalar, doktorların kontrolünde yaşam standartlarını arttırmak amacıyla olmuşlardır. 

Divertikül Beslenme

Günümüze kadar yüksek lif içerikli diyet, probiyotikler, antibiyotikler gibi pek çok tedavi yöntemi önerilmiştir. Lifli gıda tüketimi ve divertiküler hastalık gelişimi arasında ters ilişki olduğu gösterilmiştir. Özellikle meyve ve sebzelerde bulunan çözünmeyen liflerin divertiküler hastalık konusunda daha da koruyucu olduğu bildirilmiştir. Divertikülit hastalığının gelişiminde lif açısından düşük beslenme sık görülmektedir. Bu nedenle asemptomatik divertiküler hastalığı olanlara meyve ve sebze tüketimini arttırmaları önerilmektedir. Ayrıca Karın ağrısı, mide bulantısı, kusma, şişkinlik, ateş, kabızlık veya ishal divertikül hastalarında rastlanan semptomlardandır. Yapılan araştırmalara göre, düşük lif oranı ve kırmızı et oranı yüksek diyet risk faktörüdür.

Divertikül hastaları ne yememeli?

Yapılan bir çalışmada divertiküllü bireylerin kabuklu yemişler, tohumlar ve mısırdan kaçınmasını gerektiğini göstermektedir. Ama yapılmış olan bazı çalışmalar bu besinlerin sakıncıları olmadığını göstermektedir.

Divertikülit Diyeti

Divertikülitten şiddetli semptomlar yaşıyorsanız, tedavinizin bir parçası olarak sıvı divertikülit diyeti önerebilir , bu diyet şunları içerebilir.

  • Et suyu
  • Elma suyu gibi posasız meyve suları
  • Su
  • Çay

Kendinizi daha iyi hissetmeye başladığınızda, doktorunuz düşük lifli gıdaları yavaş yavaş eklemenizi önerecektir.  Hedef, günlük 25 ila 30 gram lif yemektir. Düşük lifli gıda örnekleri şunları içerir:

  • Kabuksuz veya çekirdeksiz konserve veya pişmiş meyveler
  • Yeşil fasulye, havuç ve patates gibi konserve veya pişmiş sebzeler (kabuksuz)
  • Yumurta, balık ve kümes hayvanları
  • Rafine beyaz ekmek
  • Posasız meyve ve sebze suyu
  • Düşük lifli tahıllar
  • Süt, yoğurt ve peynir
  • Beyaz pirinç, makarna ve erişte

Şu anda lif oranı yüksek bir diyetiniz yoksa;

  • Yavaş yavaş lif eklemelisiniz. 
  • Bu şişkinlik ve karın rahatsızlığını önlemeye yardımcı olur. Hedef, günlük 25 ila 30 gram lif yemektir. 
  • Günde en az 8 bardak sıvı tüketin. 
  • Sıvı, dışkınızı yumuşatmaya yardımcı olacaktır. 
  • Egzersiz ayrıca bağırsak hareketini teşvik eder ve kabızlığı önlemeye yardımcı olur.

Divertikül Hasta Yorumları 

Divertikül hastalığı, ağrılı veya şişkinliğe sebep olduğunda divertiküler olarak adlandırılmaktadır. IBS ile divertikülerin semptomları birbirine benzemektedir. Genellikle divertikül ¾ oranında insanlarda semptomsuz görülmektedir. Bu yüzden herkesin belirtilerinde farklılık görülmektedir. Hastalık herkesin yaşam kalitesini aynı düzeyde etkilememektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Divertikül kansere dönüşür mü?

Divertiküler hastalığı kolorektal kanser için uzun vadeli bir risk faktörü olarak tanımlanmamaktadır. Ancak divertiküler hastalığa bağlı yatış sonrasında dönemde kolorektal kanser riski artmaktadır. Yakın tarihli bir sistematik derleme ve meta-analizlere göre, kolonoskopi yapılan akut divertikülitli hastalarda kolorektal kanser prevalansı %1.6’dır.Akut divertikülit atağından sonra kolorektal kansere yakalanma riski, yaş ve cinsiyete göre ayarlanmış referans popülasyondan 44 kat daha yüksektir. Sonuç olarak, son literatür, referans popülasyona kıyasla akut divertiküliti olan hastalarda kolorektal kanser riskinin arttığını açıklamaktadır. Bu nedenle divertiküliti olan hastalarda kolorektal kanseri dışlamak için kolonoskopi önerilmektedir.

Divertikülit tehlikeli mi?

Divertiküler hastalıktan kaynaklanan komplikasyonları risklidir. En yaygın komplikasyonlar şunları içerir:

Apse oluşumu; Apse, duvarlarla çevrili bir bakteri ve beyaz kan hücresi topluluğudur. Apseli hastalar komplike olmayan divertiküliti olanlara göre daha tehlikelidir. 

Peritonit; Hastalar yüksek ateş, şiddetli karın ağrısı ve sıklıkla düşük tansiyon ile kritik derecede hastadır. Acil ameliyat ve güçlü antibiyotikler gereklidir.

Striktür oluşumu; Tekrarlayan divertikülit nöbetlerinden gelişebilecek başka bir nadir komplikasyondur. Tekrarlanan iltihaplanmaya yanıt olarak, kolonun bir kısmı yaralanmaktadır.

Divertikülit tedavi edilmezse ne olur?

Divertikülit ciddi ve hatta potansiyel olarak yaşamı tehdit eden bir komplikasyon olabilir. Ayrıca divertikülitten kaynaklanabilecek sağlık sorunları vardır. Bunlar;

  • Rektal kanama.
  • Apseler ve fistüller.
  • Engeller ve darlıklar.
  • Peritonite yol açan perforasyon.

Kaynaklar

In Diagnostic Pathology: Genitourinary (Second Edition), 2016

Pham, K. N., Jeldres, C., Hefty, T., & Corman, J. M. (2016). Endoscopic Management of Bladder Diverticula. Reviews in urology, 18(2), 114–117. https://doi.org/10.3909/riu0701

Maraj B, Wray CM. Antibiotic Discretion in the Treatment of Acute Uncomplicated Diverticulitis: A Teachable Moment. JAMA Intern Med. 2018 Sep 01;178(9):1258-1259. [PubMed] [Reference list]

Naves AA, D’Ippolito G, Souza LRMF, Borges SP, Fernandes GM. What radiologists should know about tomographic evaluation of acute diverticulitis of the colon. Radiol Bras. 2017 Mar-Apr;50(2):126-131. [PMC free article] [PubMed] [Reference list]

Scheid V, Bensky D, Ellis A, Barolet R. Chinese Herbal Medicine Formulas & Strategies. 2nd edition. Seattle, Wash, USA: Eastland Press; 2009. [Google Scholar]

 

 

 

 

Not: Bu makale bilgilendirme amaçlıdır. Profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi oluşturmak veya onun yerine geçmesi amaçlanmamıştır.
Phone
Sitemizde çerez konumlandırılmaktadır. Çerezlere ilişkin detaylı bilgi için Aydınlatma Metni’ni ve Gizlilik Politikası’nı inceleyebilirsiniz.