Dışkın Sağlığın Hakkında Ne Söylüyor?

Dışkı, sindirim sistemine sahip olan canlıların besin artıklarından oluşan ve anüs yoluyla vücuttan atılan katı veya yarı katı atık madde olarak bilinir. Peki bu atık madde olarak bilinen dışkının sağlığın hakkında bilgi verebileceğini biliyor muydun?

Dışkın aslında sağlığın hakkında birçok bilgi sunar. Gün içerisinde ne kadar sıklıkla dışkıladığın veya ne kadar miktarda dışkıladığın sana sindirim sisteminin işlevi ile ilgili bilgiler sunar.

Sindirim sistemin, çok fazla sayıda bakteri içerir. Bağırsaklar, besin maddelerinin emiliminin sağlanmasının yanında, gıdaları, kimyasalları ve bakterilerin zarar verici etkilerini de engellemektedir.

Dışkılama vücudunun vazgeçilmez fonksiyonu olarak görev alır. Bağırsaklarında oluşan hareketlenme, gıda kaynaklı olabileceği gibi başka göstergeleri de olabilir. Şimdi dışkının sana ne anlattığına en başta birlikte bakalım…

Dışkılama Eylemi Nasıl Gerçekleşir?

Dışkının hacmi, sayısı ve ağırlığı, bireyden bireye veya, ülkeye veya coğrafi bölgeye göre değişkenlik gösterir. Bu değişiklik bir gıdanın ağızdan alınıp mideye inmesiyle birlikte kalın bağırsak çok kısa sürede uyarılır. Bir gıdanın alınması ile birlikte tekrar dışkı ile atılması 24-37 saat arasında olduğu bilinir.  

Gece sen uyurken kalın bağırsağında dinleme halinde olur. Kalın bağırsağın sol kısmının gün içerisinde bir kez veya birkaç kez uyarılması ile dışkı rektum adı verilen 12-15 cm uzunluğundaki bağırsağın son kısmına doğru itilir. Rektumun genişlemesini sağlayan dışkı, istemsiz olarak iç makat kasının gevşemesine ve ıkınma refleksi ile dış makat kasının kasılmasına neden olur. Böylece dışkılama eylemi gerçekleşir.

Dışkının İçeriği

Dışkının % 75 ’i sudan oluşur. % 25’ i ise katı içeriklerden meydana gelir. Özellikle bu katı katı gıdaların ise neredeyse % 30’unu sindirilmemiş lifler, % 30’ unu bakteriler, % 10-20’ sini yağ, % 10-20 ’sini inorganik maddeler ve % 2-3’ ünü proteinler oluşturmakta. Dışkıya kahverengi rengini veren madde ise bilrubin tarafından oluşur.. Dışkının kokusunu ise hidrojen sülfür (H2S gazı) tarafından oluşur.

Peki Sağlıklı Adlandırılan Dışkı Nasıl Olmalıdır?

Sağlıklı bir dışkı, kahverengi renkli ve çoğunlukla hiç bir zorlanma olmadan çıkmalı. Bu nedenle dışkının genellikle ‘’sosis’’ veya ‘’muz’’ şeklinde bütün halde olması istenir. Özellikle yavaşça klozetin dibine çökmesi gerekir. Dışkın hızlı bir şekilde klozetin dibine çöküyorsa liften az beslendiğine işaret. Eğer dışkın su üzerine havada kalıyor ise çok fazla miktarda lif tükettiğine işaret eder.

Yapılan çalışmalar ve gözlemler, dışkılama eyleminin oturmaktan çok çömelme ile daha kolay olduğunu ve ardından düz kalça pozisyonunun izlendiğini göstermekte. Bu nedenle, vücut pozisyonun, dışkı hissi ve özelliklerinin her biri dışkılamayı etkileyen faktörler.

Sağlıklı Dışkı Günde Kaç Kez Olmalıdır?

Birçok kişi sağlıklı dışkının günde bir kez olması gerektiğine inanır. Ancak, günde üç kez normal kıvamda dışkılama yapılması ve aynı şekilde haftada üç kez dışkılama yapılması da normal olarak kabul edilir.

Sağlıklı dışkılamanın nasıl olmasına dair verilen önerilere birlikte bakalım.

  • T: Dışkılama süresi 3 dakika olmalı. Dışkılama esnasında tuvalette uzun zaman geçirmek, akıllı telefon kullanımı, kitap okuma veya bulmaca çözme gibi alışkanlıklarından vazgeçmelisin.
  • O: Günde bir kez dışkılama olmalı, mümkün ise her sabah veya her akşam şeklinde düzenli olmalı.
  • N: Dışkılama esnasında aşırı ıkınmadan kaçınmalısın. Çünkü bu daha kötü sorunların oluşmasına neden olur.
  • E: Sağlıklı dışkılama için yeterli lif almalısın. Özellikle Batı tarzı beslenme de günlük 8-15 gram lif alınırken, sağlıklı olarak bilinen ve kabul edilen yüksek lifli diyette günlük 25 gramın üzerinde lif alınması gerekir.

Dışkı nasıl değerlendirilir?

Yapılan dışkının değerlendirilmesi önemlidir. Bu nedenle dışkının değerlendirilmesinde, dünya genelince en yaygın olarak Bristol dışkı şekli sınıflandırması yer alır.

1. Tip: Katı ve ayrık misket şeklinde yuvarlaklar

2. Tip: Sosis şeklinde 

3. Tip: Üzerinde çatlaklar olan sosis şeklinde dışkı

4. Tip: Düz ve yumuşak 

5. Tip: Yumuşak ve birbirinden ayrık küçük toplar

6. Tip: Çamur gibi küçük tanelerden oluşan 

7. Tip: Hiç katı kısmı su gibi 

Sindirilmemiş gıda artıkları dışkıda neden olur?

  •         Kronik ishal
  •         Huzursuz bağırsak sendromu
  •         Çölyak hastalığı
  •         Gıda zehirlenmesi

Sümük (Mukus) Dışkıda Neden Olur?

  •         Bağırsak kanseri
  •         Huzursuz bağırsak sendromu (İBS)
  •         Makat fistülü
  •         Kistik fibrozis
  •         Bağırsak enfeksiyonu
  •         Makat çatlağı
  •         Bağırsakta emilim bozukluğu
  •         İltihabi bağırsak hastalığı

Yumuşak Dışkı Neden Olur?

  •         Gıda zehirlenmesi
  •         Huzursuz bağırsak sendromu (İBS)
  •         İltihabi bağırsak hastalığı
  •         Hipertirodi
  •         Kronik pankreatit
  •         Dumping sendromu
  •         Bazı gıdalar yumuşak dışkılamaya neden olur. Bu gıdalar özellikle; şeker, alkol, süt, kahve ve baharatlı gıdaların fazla miktarda tüketimi

Dışkıda Sarı Renk Neden Olur?

  •         Bağırsak enfeksiyonları
  •         Pankreatit
  •         Bağırsak emilim bozukluğu
  •         Pankreas kanseri
  •         İltihabi sarılık (hepatit)

Kırmızı Renk Dışkıda Neden Olur?

  •         Makat kanseri
  •         İltihabi bağırsak hastalığı
  •         Hemoroid
  •         Dışkıda kan
  •         Bağırsağın divertiküler hastalığı
  •         Bağırsak kanseri
  •         Rektum kanseri

Dışkıda Siyah Renk Neden Olur?

Dışkının siyah renkli olması dışkıda kan olabileceğini akla getirir. Özellikle mide veya üst sindirim sistemi kanamalarında katran renginde ve kötü kokulu dışkı olur.

  •         Mide kanaması
  •         Duodenum kanaması
  •         Diş kanamaları
  •         Burun kanamaları
  •         Vitamin takviyeleri örneğin; demir içerenler

Dışkıda Beyaz Renk Neden Olur?

Dışkının beyaz renk alması camcı macunu olarak adlandırılır.

  •         Cerrahi sarılık
  •         Mikrobik sarılık (hepatit)
  •         Karaciğer hastalıkları (siroz)
  •         Safra yolu hastalıkları (tümör, taş, vb. nedenlerle tıkanıklık)

Dışkılama Alışkanlıklarını Ne Etkiler?

Her insan zaman zaman ishal veya kabızlık gibi problemler yaşar. Bu noktada önemli olan ve dikkat edilmesi gereken nokta bu durumların ne kadar devam ettiği. Çünkü bu durumları uzun süre boyunca yaşadıysan bir sağlık sorunun olduğuna işaret eder. Mevcutta olan dışkılamanı günlük tükettiğin gıdalar, içtiğin su, yaptığın günlük egzersiz düzeyin gibi faktörler yakından etkiler. Diyetinde bol lifli gıdalar, sebzeler tüketen bireylerin ve düzenli egzersiz yapan kişilerin daha rahat bir dışkılaması vardır. Günlük aktivitenin azalmasına bağlı olarak veya beslenmene bağlı olarak yaşadığın bu durumları olağan dışı durumlardan ayırt etmen gerekir. 

Sen de dışkını düzenli talip ederek, sindirim sistemin ve boşaltım sistemin hakkında daha fazla bilgi edinebilirsin! 

Dışkının şeklinde, miktarında ve renginde bozulmalar görüyorsan, mikrobiyom analizini yaptırarak floranda nelerin değiştiğine göz atmalısın!

 

Kaynaklar

Defining constipation to estimate its prevalence in the community: results from a national survey

Sacral nerve stimulation for constipation: long-term outcomes

Opioid receptors in the GI tract: targets for treatment of both diarrhea and constipation in functional bowel disorders?

Adequate dietary fiber supplement and TONE can help avoid surgery in most patients with advanced hemorrhoids

Methods of Evaluation of Anorectal Causes of Obstructed Defecation

Functional bowel disorders and functional abdominal pain

Not: Bu makale bilgilendirme amaçlıdır. Profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi oluşturmak veya onun yerine geçmesi amaçlanmamıştır.
Phone
Sitemizde çerez konumlandırılmaktadır. Çerezlere ilişkin detaylı bilgi için Aydınlatma Metni’ni ve Gizlilik Politikası’nı inceleyebilirsiniz.